Szczegóły dokumentu
Powrót do listy dokumentówSTRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY ŁAZISKA
Łaziska, grudzień 2003 r.
Dokument przygotowano w ramach pomocy konsultingowej Firmy "Ekspert" "Opracowanie strategii zrównoważonego rozwoju w Gminie Łaziska".
Firma Konsultingowa "Ekspert" jest instytucją działającą od 1997 r. na rynku polskim i
w krajach Europy Wschodniej. Świadczy usługi konsultingowe i szkoleniowe w zakresie zarządzania i finansów. Zajmuje się, między innymi, tworzeniem strategii zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym, wdrażaniem i doskonaleniem systemów zarządzania, tworzeniem programów i projektów, pozyskiwaniem funduszy.
Firma Konsultingowa "Ekspert"
Ul. Retmańska 1
27-600 Sandomierz
tel. 0 605-208-613
fax. (0-15) 6446122
e'mail: zenon.sobowiec@umbrella.org.pl
Zespół konsultantów:
Zenon Sobowiec
- konsultant koordynator firmy Ekspert
Daniel Kuś
- konsultant branżowy firmy Ekspert
Stanisław Szubiak
- konsultant branżowy firmy Ekspert
Współpraca ze strony gminy:
Mgr inż. Roman Radzikowski - Wójt Gminy Łaziska
Szanowni Państwo
Przedstawiamy Państwu Strategię Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska, która jest pierwszym etapem budowy lokalnego programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju gminy w perspektywie najbliższych kilkunastu lat.
Prezentowany dokument określa najważniejsze cele i zadania, które trzeba wykonać aby poprawić warunki życia mieszkańców. Jego realizacja doprowadzi do przekształcenia naszej gminy w prężny ośrodek rolniczo - turystyczny przyjazny mieszkańcom i środowisku, bezpieczny i gościnny. Zapewnienie wysokiego poziomu życia społeczności lokalnej jest głównym założeniem Strategii.
Strategia Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska powstała
w wyniku kilkumiesięcznej pracy zespołu opracowującego ten dokument. W jego skład weszli przedstawiciele samorządu gminy, organizacji pozarządowych, rolników i przedsiębiorców, wielu instytucji lokalnych oraz liderzy, przedstawiciele różnych środowisk gminy. Praca ta wspierana była przez konsultantów Firmy "Ekspert". Jesteśmy przekonani, że efekty wdrażania opracowanej Strategii będą widoczne już w najbliższych latach. Jednak realizacja przedstawionej wizji rozwoju gminy wymaga dużego zaangażowania nie tyko samorządu gminy, ale również wszystkich jego mieszkańców. Wiek XXI stawia przed nami nowe wyzwania, którym powinniśmy sprostać oraz nowe szanse, które powinniśmy wykorzystać. Mamy nadzieję, że dzięki stworzonej wizji Gminy Łaziska, wspólnej dla wszystkich mieszkańców, będzie to dobry czas dla rozwoju i promocji tej ziemi.
Z poważaniem
Przewodniczący Rady Gminy
Wójt Gminy
Osoby uczestniczące w pracach nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska
1. Adrianek Waldemar
Kolonia Koło
2. Banaś Bożena
Kamień
3. Banaś Danuta
Las Dębowy
4. Bidzińska Małgorzata
Dyrektor Szkoły Podstawowej w Kępie Piotrawińskiej
5. Binięda Jerzy
Wrzelów
6. Czapla Anna
Niedźwiada Duża
7. Czapla Henryk
Grabowiec
8. Czapla Sławomir
Zakrzów
9. Czech Ryszard
Kopanina Kamieńska
10. Czerwonka Tadeusz
Las Dębowy
11. Czyż Tomasz
- przewodniczący - Sekretarz Gminy
12. Dzierżak Tadeusz
Niedźwiada Duża
13. Dziwisz Jacek
Zgoda
14. Filipek Waldemar
Janiszów
15. Gozdur Jan
Nieciecz
16. Jakóbczyk Dariusz
Trzciniec
17. Jaśkowski Czesław
Kopanina Kamieńska
18. Kołodziejczyk Henryk
Głodno
19. Kowalczyk Zbigniew
Zgoda
20. Krzak Paweł
Braciejowice
21. Kulig Wacław
Wojciechów
22. Kułaga Franciszek
Piotrawin
23. Kułaga Marek
Kopanina Kaliszańska
24. Kupis Henryk
Janiszów
25. Kurek Krzysztof
Trzciniec
26. Kurleto Mieczysław
- przewodniczący - Kosiorów
27. Lejwoda Stanisław
Głodno
28. Lipa Barbara
Dyrektor Szkoły Podstawowej w Kamieniu
29. Maryniowski Grzegorz
Związek Sadowników RP
30. Mosińska Anna
Dyrektor Gimnazjum
31. Możdźeń Stanisław
Wrzelów
32. Mroczkowska Irena
Kamień
33. Nowak Edward
Niedźwiada Mała
34. Nowak Janusz
Łaziska
35. Owczarz Stanisław
Piotrawin
36. Paduch Elżbieta
Piotrawin
37. Piłat Wiesław
Kolonia Łaziska
38. Przychodzeń Alfreda
Braciejowice
39. Pyć Zygmunt
Kierownik Referatu Rolnictwa
40. Radzikowski Roman
Wójt
41. Słowik Jan
Łaziska
42. Toczek Tomasz
Kępa Piotrawińska
43. Watras Bożena
Kierownik OPS w Łaziskach
44. Wojciechowska Małgorzata
Dyrektor Biblioteki i Domu Kultury
45. Zagozdon Jerzy
Zakrzów
46. Złotucha Ewa
Braciejowice
47. Złotucha Ewa
Braciejowice
Grupa I
"Gospodarka"
1. Adrianek Waldemar
2. Banaś Danuta
3. Czapla Alicja
4. Czapla Anna
5. Czapla Sławomir
6. Czech Ryszard
7. Krzak Paweł
8. Kułaga Franciszek
9. Kurek Krzysztof
10. Kurleto Mieczysław
- przewodniczący
11. Lejwoda Stanisław
12. Nowak Edward
13. Piłat Wiesław
14. Toczek Tomasz
Grupa II
"Środowisko, infrastruktura techniczna"
1. Czerwonka Tadeusz
2. Czyż Tomasz
- przewodniczący
3. Kołodziejczyk Henryk
4. Kowalczyk Zbigniew
5. Owczarz Stanisław
6. Słowik Jan
Grupa III
"Sfera społeczna"
1. Banaś Bożena
- przewodniczący
2. Jakubczyk Dariusz
3. Paduch Elżbieta
4. Radzikowski Roman
5. Watras Bożena
Spis treści
1. PROCES TWORZENIA STRATEGII I JEGO UCZESTNICY 3
1.1.MIEJSCE STRATEGII GMINY ŁAZISKA W LOKALNEJ AGENDZIE 21 3
1.2. PRZEBIEG PRAC NAD STRATEGIĄ 13
1.3. STRUKTURA STRATEGII 3
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY 3
2.1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY I JEJ MISJI 3
2.2 ANALIZA UWARUNKOWAŃ I CZYNNIKÓW ROZWOJU GMINY 3
3. STRATEGICZNE KIERUNKI ROZWOJU GMINY 3
3.1. WIZJA PRZYSZŁOŚCI GMINY ŁAZISKA 3
3.2 MISJA I CELE STRATEGICZNE ROZWOJU GMINY 3
4. WSTĘP DO PLANU REALIZACYJNEGO STRATEGII - PROBLEMY ROZWOJU I CELE SZCZEGÓŁOWE 3
4.1 ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE I KULTUROWE 3
4.2 GOSPODARKA 3
4.3 SFERA SPOŁECZNA 3
4.4 ZARZĄDZANIE GMINĄ 3
5. ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ STRATEGII 3
5.1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA REALIZACJĄ STRATEGII 3
5.2 PODMIOTY REALIZACJI STRATEGII 3
5.3 INSTRUMENTY REALIZACJI STRATEGII 3
5.4. MONITORING STRATEGII 3
5.5 SYSTEM AKTUALIZACJI STRATEGII. 3
6. ŹRÓDŁA FINANSOWANIE I PROPOZYCJE DZIAŁAŃ PROMOCYJNYCH W GMINIE 3
6.1. DOCHODY I WYDATKI GMINY 3
6.2. OKREŚLENIE PRZEDSIĘWZIĘĆ REALIZACYJNYCH ZE WSKAZANIEM ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA 3
6.3. PROPOZYCJE DZIAŁAŃ PROMOCYJNYCH 69
Załącznik: ŹRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI REALIZOWANYCH W RAMACH STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 71
1. PROCES TWORZENIA STRATEGII
I JEGO UCZESTNICY
1.1. MIEJSCE STRATEGII GMINY ŁAZISKA
W LOKALNEJ AGENDZIE 21
1. Rozwój zrównoważony to rozwój społeczno-gospodarczy, w którym, w celu zrównoważenia szans dostępu do środowiska poszczególnych społeczeństw i ich obywateli - zarówno współczesnych jak i przyszłych pokoleń następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych, społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych.
O rozwoju zrównoważonym mówią również zapisy ustawy o ochronie środowiska.
2. Agenda 21 - to program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju
w perspektywie XXI wieku uwzględniający globalną, międzynarodową, krajową i lokalną /gminną/ skalę działań, czyli jest to w praktyce program integrujący wprowadzanie w życie ładów: ekologicznego, społecznego, ekonomicznego, przestrzennego i instytucjonalnego w zakresie zarządzania.
Tworzenie strategii zrównoważonego rozwoju w gminach jest niezbędnym warunkiem wypełnienia międzynarodowych zobowiązań Polski odnośnie wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju. Zasady te zostały przyjęte na konferencji zwanej Szczytem Ziemi, jaka odbyła się pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1992 r. w Rio de Janeiro. Znane są one jako Agenda 21 czyli Globalny Program Działań na rzecz rozwiązywania problemów ochrony środowiska. Strategia Zrównoważonego Rozwoju opracowana w Gminie Łaziska jest zrobiona zgodnie z zaleceniami Agendy 21.
3. Metodologia opracowania strategii zrównoważonego rozwoju w gminach zgodnie
z zaleceniami Agendy 21 oparta na szeroko uspołecznionym procesie komunikacji, może być traktowana jako ważne narzędzie rozwoju demokracji lokalnej. Polega ona na tym, że w warsztatach uczestniczą przedstawiciele organizacji pozarządowych, liderzy lokalni, decydenci, przedstawiciele biznesu i administracji publicznej, czyli wszyscy zainteresowani rozwojem lokalnym. Tworzy się kolejno: wizję rozwoju gminy, raport o stanie gminy, zasady komunikacji społecznej. Określa się problemy środowiskowe, cele i środki ich realizacji, metody monitorowania przebiegu procesu. Aby strategia była zgodna z Agendą 21 wymaga szerokiego społecznego poparcia. Poparcie takie nie jest możliwe bez zrozumienia na czym polega zrównoważony rozwój. Strategia zrównoważonego rozwoju gminy Łaziska nawiązuje do strategii województwa lubelskiego oraz Strategii Rozwoju Powiatu Opolskiego i gmin ościennych.
4. Zasady budowy strategii zrównoważonego rozwoju. Wszelkie wymogi związane z tworzeniem strategii zrównoważonego rozwoju spełnia Metoda Planowania Partnerskiego. Pozwala ona przy budowie strategii rozwoju, na połączenie wysiłku ekspertów z odbiorcą programu - społeczeństwem, reprezentowanym przez liderów lokalnych, radnych i pracowników Urzędu Gminy. Niezwykle ważny jest fakt, że jest to jedyna metoda, która poprzez bezpośredni kontakt, pozwala na skuteczne zaangażowanie się emocjonalne konsultantów w wykonywanie zlecenia oraz ich identyfikację z tym konkretnym miejscem. Możliwość bieżącego weryfikowania pracy przez Odbiorcę, którym w tym przypadku jest Urząd Gminy, jest podstawowym wymogiem przy spełnianiu, obowiązujących w Unii Europejskiej, norm jakości usługi konsultingowej wg ISO 9001. Pierwszym elementem budowy strategii była szczegółowa charakterystyka istniejącej sytuacji. Przy budowie diagnozy stanu gminy, oprócz analizy dostępnych danych, posłużono się także metodą ankietyzacji lokalnej społeczności oraz prac w zespołach zadaniowych. Diagnoza stanu gminy, jak i cała strategia gminy Łaziska nie skupia się jedynie na zagadnieniach gospodarczych, rolniczych ale w sposób zintegrowany obejmuje wszystkie istotne dziedziny lokalnej rzeczywistości, wychodząc od środowiska jako uwarunkowania podstawowego, poprzez gospodarkę, zagadnienia społeczne, infrastrukturę techniczną, zagospodarowanie przestrzenne po elementy zarządzania. Efekty tych prac zawarte zostały w dokumencie pt. "Raport o stanie gminy Łaziska". Strategia zrównoważonego rozwoju gminy opracowana została w toku uspołecznionego procesu, obejmującego udział przedstawicieli władz i społeczności lokalnej. Proces planowania był procesem aktywnym i realizowanym w formie trzech warsztatów, kilkunastu spotkań roboczych, pracy społecznych zespołów zadaniowych, konsultacji wyników pracy, indywidualnej pracy członków Zespołu Opracowującego Strategię, indywidualnej pracy konsultantów, różnych form sondaży społecznych (ankietyzacja, wywiady środowiskowe, debaty społeczne). Uspołecznienie procesu strategii polega na wypracowaniu form społecznego współdziałania w zakresie opracowania wizji, celów, działań, zadań oraz określenia źródeł pochodzenia środków na ich realizację. Opracowaną wg wyżej wymienionych zasad strategię społeczność lokalna może uznać za zbiór własnych celów i dążeń, a dzięki udziałowi w pracach nad jej przygotowaniem będzie gotowa do samodzielnego jej wdrożenia, realizacji i monitorowania. Współautorstwo w opracowaniu strategii jest czynnikiem motywującym do działania społeczność lokalną.
W pracy zespołowej wykorzystane zostały nowoczesne techniki warsztatowe min. moderacja wizualna, burza mózgów, analiza przypadku, prezentacje, formy graficzne, techniki audiowizualne.
Struktura lokalnej Agendy 21:
I. Międzysektorowe Lobby Społeczne na rzecz wprowadzania zrównoważonego rozwoju
Informacja o zasobach gminy, w tym:
Inwentaryzacja przyrodnicza gminy
Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego
Nowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego
Strategia Rozwoju Lokalnego (ekorozwoju)
* Strategia zrównoważonego rozwoju (ekorozwoju) gminy
Wytyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
* Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy
III. Program zrównoważonego rozwoju (ekorozwoju) gminy
IV. Monitoring realizacji
Źródło: Materiały szkoleniowe Umbrella Project.
1.2. PRZEBIEG PRAC NAD STRATEGIĄ
Strategia zrównoważonego rozwoju pozwala ukierunkować proces zmian na rozwój zrównoważony oraz pomaga w:
- uzyskaniu szansy harmonijnego rozwoju gospodarczego z wykorzystaniem istniejących zasobów przyrodniczych,
- ochronie własnych zasobów przyrody i dóbr kultury,
- aktywnym włączeniu się mieszkańców w zarządzanie,
- rozwoju społecznym gminy oraz stymuluje proces utrzymania i powrotu ludzi młodych i wykształconych,
- uzyskaniu poprawy warunków życia dla następnych pokoleń,
- polepszeniu warunków zdrowotnych mieszkańców przy zachowaniu lub poprawie stanu środowiska,
- zachowaniu dobrego samopoczucia i równowagi psychicznej mieszkańców
i pracujących w gminie, poprzez obcowanie z naturą i zamieszkiwanie
w urozmaiconym, naturalnym krajobrazie,
- uniknięciu niepowodzeń związanych z brakiem aktualnego dokumentu strategii,
- skuteczniejszym wypełnianiem obowiązków przez samorządy,
- nadawaniu priorytetów zadaniom,
- planowaniu realizacji zadań gospodarczych,
- efektywnym budowaniu i gospodarowaniu budżetem,
- ubieganiu się o środki ze źródeł zewnętrznych przeznaczonych na rozwój gminy,
- opracowaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego,
- opracowaniu programów ochrony środowiska,
- opracowaniu planów przedsięwzięć inwestycyjnych,
- promocji wewnętrznej i zewnętrznej gminy,
- przyciągnięciu potencjalnych inwestorów do gminy,
- ocenie zaawansowania w realizacji zaplanowanych celów, zadań.
Punktem wyjścia do sformułowania metodologii były założenia wg których opracowanie powinno:
- być "uspołecznione" tzn. angażować w pracę nie tylko przedstawicieli samorządu ale także podmioty gospodarcze i społeczne funkcjonujące na terenie gminy oraz liderów lokalnych,
- posiadać rozbudowaną sferę realizacyjną w postaci wyszczególnienia konkretnych zadań (ujętych w aspekcie czasowym) oraz instrumentów organizacyjnych,
- posiadać wyraźnie określone miejsce w strukturze istniejących oraz planowanych dokumentów, studiów i programów branżowych.
Zespół konsultantów Firmy "Ekspert" budując projekt strategii działał w trzech płaszczyznach: merytorycznej, metodycznej i organizacyjnej.
W płaszczyźnie merytorycznej zrealizowano następujące zadania:
- przeprowadzono identyfikację problemów środowiskowych gminy
- zdefiniowano czynniki rozwoju gminy: silne i słabe strony gminy oraz szanse
i zagrożenia oddziaływujące w jej otoczeniu (analiza SWOT)
- określono wizję rozwoju gminy oraz misję (cel nadrzędny)
- określono cele strategiczne i szczegółowe strategii zrównoważonego rozwoju
- wskazano sposoby realizacji celów określając założenia dla poszczególnych zadań.
Działania metodyczne polegały na:
- ustaleniu metod badań i analiz niezbędnych do stworzenia raportu o stanie gminy
- ustaleniu harmonogramu działań oraz zakresów tematycznych opracowań,
- stosowaniu metody burzy mózgów i innych metod aktywnej pracy grupy w celu pozyskania maksymalnej ilości informacji,
- wykorzystaniu najnowszych metod aktywizowania społeczeństwa oraz zastosowaniu nowoczesnych technik komunikacji międzyludzkiej,
- wypracowaniu metody opracowania strategii skutecznej dla specyfiki lokalnej
Działania organizacyjne:
- wyłoniono grupę liderów lokalnych
- zdefiniowano główne obszary problemowe i powołano zespoły zadaniowe celem dokładnych analiz tych obszarów,
- przeprowadzono serię warsztatów i spotkań zespołów,
- przeprowadzono kampanię promocyjną strategii z wykorzystaniem dostępnych narzędzi.
Warsztaty oraz konsultacje umożliwiły analizę różnorodnych informacji oraz wypracowanie optymalnych rozwiązań dla gminy. Strategia budowana wg w/w metod zapewniła aktywny udział władz gminy, radnych, pracowników Urzędu Gminy, przedstawicieli lokalnych instytucji, podmiotów gospodarczych i liderów.
Wiedza i doświadczenie konsultantów połączone zostało ze znajomością specyfiki terenu przez uczestników zespołu planującego.
Proces tworzenia strategii trwał sześć miesięcy i został poprzedzony decyzją władz gminy w Łaziskach o przystąpieniu do opracowania strategii rozwoju gminy Łaziska.
Pierwszy warsztat w ramach prac nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju
odbył się w dniu 27 czerwca 2003r, w Urzędzie Gminy w Łaziskach. Celem warsztatu była inauguracja prac nad strategią zrównoważonego rozwoju gminy oraz jej podstawowego elementu, a mianowicie wizji rozwoju. W spotkaniu uczestniczyli mieszkańcy gminy Łaziska, przedstawiciele organizacji pozarządowych, biznesu, radni, pracownicy Urzędu Gminy oraz zaproszeni goście. Oficjalnego otwarcia prac nad strategią dokonał Wójt Roman Radzikowski, zachęcając uczestników do aktywnej pracy na rzecz rozwoju Gminy Łaziska. Następnie konsultant Firmy "Ekspert" zapoznał lokalną społeczność z ideą strategii zrównoważonego rozwoju zgodnie z zaleceniami Agendy 21 i przedstawił harmonogram prac nad strategią zrównoważonego rozwoju Gminy Łaziska. W części warsztatowej, w której obowiązywał podział na branżowe zespoły zadaniowe (komisje) - zespół do spraw gospodarki, środowiska przyrodniczo-kulturowego i sfery społecznej, pracowano nad listą problemów niepokojących mieszkańców gminy oraz nad wizją rozwoju Gminy Łaziska. Uczestnicy warsztatu wypełnili ankiety, gdzie określili kierunki rozwoju gminy oraz najistotniejsze problemy ograniczające jej rozwój. Większość osób obecnych na spotkaniu zadeklarowała swój udział w pracach branżowych zespołów zadaniowych.
Drugi warsztat odbył się w dniu 26 sierpnia 2003r. Głównym celem spotkania była analiza czynników wewnętrznych i zewnętrznych decydujących o rozwoju gminy (Analiza SWOT). Dodatkowo dokonano zredagowania ostatecznej wizji gminy, określono ostateczne listy problemów w poszczególnych zespołach branżowych oraz w sposób demokratyczny wybrano lidera każdej z grup. Uczestnicy dyskutowali także nad dotychczasowym przepływem informacji pomiędzy Urzędem Gminy a mieszkańcami, w kwestii prowadzonych prac nad strategią. Konsultant Firmy "Ekspert" zaprezentował pierwsze wyniki ankiety przeprowadzonej wśród mieszkańców Gminy Łaziska. Celem ankietyzacji było zasięgnięcie, jak najszerszej, opinii mieszkańców co do wizji, kierunków i priorytetów rozwoju, szczegółowych pomysłów, preferencji i spostrzeżeń dotyczących obecnego stanu gminy, niezwykle cennej w uspołecznionym procesie tworzenia Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska.
W dniu 24 września 2003 r. odbył się trzeci z kolei warsztat w ramach prac nad Strategią Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska.. Warsztat poświęcony był wypracowaniu celów strategicznych odpowiadających kierunkom rozwoju oraz celów szczegółowych niwelujących problemy rozwoju gminy. Uczestnicy spotkania dyskutowali także na temat zarządzania strategią oraz form i sposobów jej monitoringu.
Konsultant Firmy "Ekspert" przedstawił dokument pt. "Raport o stanie gminy" zawierającym diagnozę gminy we wszystkich dziedzinach jej funkcjonowania. Dokument ten jest zbiorem informacji, analizą poszczególnych materiałów, dokumentów, badań obrazujących stan gminy w momencie opracowywania strategii. Dokument w kolejnych latach będzie uaktualniany.
Pomiędzy poszczególnymi sesjami warsztatowymi a także po ostatniej sesji, odbyły się spotkania robocze, konsultacje z ekspertami, a opinia publiczna była systematycznie informowana o przebiegu prac.
Dodatkowo kontakt ze społeczeństwem gminy Łaziska odbywał się poprzez:
* indywidualne zaproszenia pisemne
* spotkania informacyjne
* archiwizację i dokumentację warsztatów i spotkań
* bezpośrednie rozmowy z konsultantami Firmy "Ekspert" i pracownikami Urzędu Gminy.
Wszystkie etapy prac nad strategią były koordynowane i prowadzone przez konsultanta Firmy "Ekspert".
Końcowa faza pracy nad strategią polegała na uzupełnianiu przez konsultantów Firmy "Ekspert" sfery jej realizacji na wszystkich etapach oraz wypracowaniu ostatecznej wersji dokumentu zgodnie z obowiązującymi międzynarodowymi standardami.
1.3. STRUKTURA STRATEGII
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY
2.1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY I JEJ MISJI
1. Podstawowe informacje o gminie
Gmina Łaziska położona jest w południowo - wschodniej części Polski - w zachodniej części województwa lubelskiego, ma kształt zbliżony do prostokąta o długości z północy na południe 14 km, a ze wschodu na zachód około 7 km . Od północy sąsiaduje z gminą Wilków, północnego wschodu z gminą Karczmiska, wschodu gminą Opole. Od zachodu sąsiaduje z gminami Chotcza i Solec należącymi do województwa mazowiec-kiego.
W układzie administracyjnym Rzeczpospolitej Polskiej (od 1 stycznia 1999r.) Gmina Łaziska należy do województwa lubelskiego, powiatu opolskiego. Zajmuje powierzchnię 101,6 km2. W skład gminy wchodzi 22 sołectwa:
- Łaziska (największe zamieszkiwane przez 558 osób.) - siedziba Urząd Gminy
- Braciejowice
- Głodno
- Grabowiec
- Janiszów
- Kamień
- Kępa Piotrawińska
- Koło Kolonia
- Kopanina Kamieńska
- Kosiorów
- Las Dębowy
- Niedźwiada Duża
- Niedźwiada Mała
- Nieciecz
- Piotrawin
- Trzciniec
- Zakrzów
- Kolonia Łaziska
- Zgoda
- Kopanina Kaliszańska
- Wojciechów
- Wrzelów
Ukształtowanie powierzchni gminy charakteryzuje się niemal zupełnym brakiem form wyraźnych i ostrych, a także większych deniwelacji. Choć różnice wzniesień na obszarze gminy sięgają 90 m to jedyną bardziej wyrazistą formą pozostaje fragment zbocza przełomowej doliny Wisły w południowo - zachodnim narożniku gminy. Większość jej powierzchni zajmują rozległe, płaskie obszary teras, zrównań podstokowych, bardzo łagodnie nachylone zbocza i lekko sfalowane fragmenty zrównań wierzchniowych.
Niemal cały obszar gminy włączono w nadwiślański system obszarów chronionych. Południowa część gminy wchodzi w obręb otuliny Wrzelowieckiego Parku Krajobrazowego, zaś północna w obręb Chodelskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Położenie gminy na tle mapy kraju
Położenie gminy na tle mapy powiatu
Położenie gminy na tle mapy województwa
I. Struktura przestrzenna gminy:
Gmina Łaziska zajmuje powierzchnię 101,65 km2 co stanowi 13 % powierzchni powiatu opolskiego wynoszącego 804,1 km2 .
Na ogólno powierzchnię gruntów gminy wynoszącą 10165 ha użytki rolne stanowią 68,12% i wynoszą 6925 ha. Świadczy to o wybitnie rolniczym charakterze gminy. Stosunkowo duża jest powierzchnia gruntów leśnych i zadrzewionych wynosząca 2608 ha co stanowi 25,65 % powierzchni całkowitej. Grunty zabudowane i zurbanizowane zajmują powierzchnie 194 ha co stanowi 1,9%, grunty pod wodami 322 ha co stanowi 3,16%. Nieużytki i tereny różne zajmują znikomy procent.
II. Ludność (stan na 31.12.2001 r.)
Gmina Łaziska liczy 5 149 osób co stanowi 7,81% ludności powiatu opolskiego wynoszącej 65 857 osób. Gęstość zaludnienia wynosi około 51 osób na km2 .
Struktura wiekowa
Liczba osób w gminie
Procentowy udział osób
Do lat 18
1 185
23
Od 18 do 65 lat
2 986
58
Powyżej 65 lat
978
19
Z przedstawionych danych wynika, iż dominującą grupę stanowią osoby w wieku produkcyjnym (2 986 osób). Ta grupa stanowi podobnie jak w powiecie opolskim 58% ogólnej liczby osób. Drugą grupę co do wielkości stanowią osoby w wieku do 18 roku życia (1 185 osób), co stanowi 23% ogółu mieszkańców gminy. W powiecie liczba ta kształtuje się na poziomie 17 361 osób co stanowi 26,4% ogółu populacji. Osoby powyżej 65 roku życia stanowią w gminie Łaziska 19% ogółu, a w powiecie 14,7%.
Stopa bezrobocia : 19,9% (dane dla powiatu opolskiego)
III. Infrastruktura techniczna:
Drogi:
Na terenie gminy nie ma dróg krajowych a powiązanie z nimi następuje poprzez sieć dróg powiatowych i wojewódzkich. Układ komunikacyjny w gminie Łaziska składa się z sieci drogowej. Najważniejszym szlakiem komunikacyjnym w gminie jest droga wojewódzka - Kamień - Opole Lub. - Chodel, dalej w kierunku Lublina.
Drogi (w km)
Razem
Krajowe
Wojewódzkie
Powiatowe
Gminne
0
14
47
72,3
133,3
Jak wynika z przedstawionego powyżej zestawienia łączna długość dróg utwardzonych w gminie wynosi 133,3 km. Stan techniczny dróg wojewódzkich i powiatowych, na terenie gminy Łaziska, można ocenić jako zły. Najgorsza sytuacja jest na drodze wojewódzkiej nr 747 relacji Kamień Opole Lubelskie, gdzie stan nawierzchni wymaga przeprowadzenia natychmiastowego remontu.
Na obszarze gminy Łaziska nie ma sieci kolejowej.
Sieć wodociągowa:
Na terenie gminy zlokalizowane są trzy hydrofornie: Zgoda, Braciejowice, Wojciechów. Stacja uzdatniania wody znajduje się w Braciejowicach. W okresach wiosennych i letnich występuje niedobór wody spowodowany gwałtownym występującym w jednym czasie zapotrzebowaniem wody do zabiegów chemicznych w uprawach polowych. Niektóre odcinki sieci wymagają wymiany z powodu przestarzałych technologicznie materiałów jakie były w przeszłości stosowane.
W gminie Łaziska długość czynnej sieci rozdzielczej bez przyłączy wynosi 84,1 km, przyłączonych jest do sieci 1264 budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania zaś do mieszkań w tych budynkach 1280 punktów. W ciągu roku pobór wody wynosi 285,3 dam3 z czego do gospodarstw domowych dostarczanych jest 99,6 dam3 co stanowi 34,8%.
Sieć kanalizacyjna:
Na terenie gminy nie ma sieci kanalizacyjnej
Gazownictwo i ogrzewnictwo
Gmina Łaziska, podobnie jak sąsiednie gminy powiatu opolskiego tj. gmina Wilków, Karczmiska, Józefów nie posiada sieć gazowej. Zdecydowana większość zabudowy wiejskiej jak również obiektów użyteczności publicznej bazuje obecnie w ciepłownictwie na paliwach stałych takich jak: węgiel, drewno opałowe. Nieliczne gospodarstwa domowe korzystają z gazu propan - butan, oleju opałowego jako źródło energii. Te pierwsze instalacje wyposażone są w specjalne zbiorniki napełniane okresowo z cystern samochodowych gazem płynnym.
Telekomunikacja
W gminie Łaziska przewodową sieć telekomunikacyjną obsługuje tylko jedna firma tj. "Telekomunikacja Polska S.A." - rejon Kraśnik. Pojemność zainstalowanej automatycznej centrali telefonicznej jest wykorzystana w 89,3%. Teren gminy jest w pełnym zasięgu sieci telefonii bezprzewodowej takich operatorów jak: ERA, IDEA, Plus.
IV. Sfera społeczna:
Szkolnictwo:
Na terenie gminy funkcjonują 4 szkoły podstawowe.
* SZKOŁA PODSTAWOWA W KĘPIE PIOTRAWIŃSKIEJ (Liczba uczniów - 98)
Uczniowie dojeżdżają z następujących miejscowości: Zgoda (27 uczniów), Kopanina Kaliszańska (16 uczniów) Kol. Łaziska (15uczniów)
* SZKOŁA PODSTAWOWA W BRACIEJOWICACH (Liczba uczniów 94)
Uczniowie dojeżdżają z następujących miejscowości: Niedźwiada M. (4 uczniów) Niedźwiada D. (22 uczniów), Trzciniec (1 uczeń), Głodno (16uczniów), Las Dębowy
(4 uczniów).
* SZKOŁA PODSTAWOWA W KAMIENIU I FILIA W ŁAZISKACH
Liczba uczniów: 175
Uczniowie dojeżdżają z następujących miejscowości: Łaziska (16 uczniów) Janiszów (7 uczniów), Kępa Gostecka (27 uczniów)
* PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W ZAKRZOWIE Liczba uczniów: 47
* ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ W KĘPIE PIOTRAWIŃSKIEJ Liczba dzieci w oddziale przedszkolnym - 16
* ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ W BRACIEJOWICACH Liczba dzieci w oddziale przedszkolnym - 10
* ODDZIAŁ PRZEDSZKOLNY PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ W KAMIENIU Liczba dzieci w oddziale przedszkolnym: 20
* GIMNAZJUM W ŁAZISKACH
Liczba uczniów: 228 z czego z terenu gminy dojeżdża 179 dzieci
Przybliżony koszt dowozu uczniów do szkół wynosi 117 500 zł.
Młodzież z terenu gminy może kontynuować edukację korzystając z sieci szkół średnich prowadzonych przez Powiat Opolski:
- Zespół Szkół w Opolu Lubelskim
- Zespół Szkół Zawodowych im. Stanisława Konarskiego w Opolu Lubelskim
- Zespół Szkół w Poniatowej
- Zespół Szkół Technicznych w Poniatowej
- Zespół Szkół w Chodlu
- Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy
- Zespół Szkół Rolniczych im. Ireny Kosmowskiej w Kluczkowicach.
Ochrona zdrowia:
Ambulatoryjna opieka zdrowotna na terenie gminy Łaziska sprawowana jest przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej " Eskulap" w Łaziskach. Placówka działa na podstawie rejestracji w Rejestrze Zakładów opieki Zdrowotnej Wojewody Lubelskiego. Działalność finansowana jest przez Lubelską Regionalną Kasę Chorych na podstawie kontraktu na ambulatoryjną opiekę zdrowotną. Placówka obejmuje swoją opieka 5 144 pacjentów, którzy złożyli deklaracje, oraz znajdują się na liście ubezpieczonych LKRCH.
Pacjenci przyjmowani są w Łaziskach i Zakrzowie. Lekarze zatrudnieni w placówce udzielają również porad w domu pacjenta (wizyty domowe). Porady te uzgadniane mogą być drogą telefoniczną .
Miesięcznie lekarze udzielają ok. 1100 porad ambulatoryjnych oraz ok. 20 wizyt domowych. Pielęgniarki środowiskowe odbywają ok. 100 wizyt w domu pacjenta.
Pomoc społeczna:
Pomocą społeczną w gminie Łazsiak zajmuje się Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Od 1998r odnotowuje się wzrost liczby rodzin objętych pomocą społeczna. Liczba ta wzrosła o 75 rodzin co stanowi 32% wzrost na koniec 2002r. spowodowane jest to w dużej mierze pogarszającą się sytuacją w rolnictwie, nieopłacalności produkcji rolnej.
Bezpieczeństwo:
Na stan bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy Łaziska ma wpływ zwiększające się bezrobocie, ubożenie się społeczeństwa i patologie społeczne takie jak alkoholizm, propagowanie w mediach negatywnych postaw, problem zagospodarowania czasu wolnego dzieci i młodzieży.
Najczęściej popełniane przestępstwa to włamania, kradzieże mienia, rozboje, w ostatnich latach popełniono dwa morderstwa.
Na stan bezpieczeństwa publicznego składa się także bezpieczeństwo na drogach co wiąże się ze zwiększonym natężeniem ruchu drogowego. Do głównych przyczyn wypadków należy zaliczyć:
* błędy osób pieszych, brak elementów odblaskowych na ubraniach,
* nadmierna prędkość,
* niedostosowanie prędkości ruch do warunków panujących na drodze, korzystanie osób w podeszłym wieku z ruchu drogowego,
* zły stan nawierzchni dróg.
Kultura i rekreacja:
Na terenie gminy Łaziska działa Gminna Biblioteka Publiczna mająca sieć 3 filii zlokalizowanych na terenie gminy w sołectwach: Braciejowice, Kamieniu, Kępie Piotrawińskiej mieszczących się w budynkach szkół podstawowych. Około 23,5% mieszkańców gminy korzysta z usług Gminnej Biblioteki publicznej w Łaziskach co jest porównywalne do roku poprzedniego. Pozytywnym zjawiskiem jest wzrost liczby wypożyczeń o 8,9% jaki odnotowano w I półroczu 2003r. w stosunku do tego samego okresu czasu roku poprzedniego.
W ramach Gminnej Biblioteki publicznej i Domu Kultury działa:
* kółko plastyczne - "Graffiti"
* kółko folklorystyczne - "Powiśle"
* kółko taneczne - zespół " Trzy Czwarte"
* kółko wokalne - "Niewielka Grupa"
* teatrzyk składak - powstały w 2001r. z połączenia zespołu teatralnego
i wokalnego
Zajęcia odbywają się w przeważającej mierze raz w tygodniu, przeznaczone są dla dzieci i młodzieży z terenu gminy Łaziska.
V. Działalność gospodarcza:
Ilość podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze - 155 z czego 154 zaliczane jest do małych podmiotów gospodarczych. Na terenie gminy głównym kierunkiem działalności gospodarczej jest rolnictwo. W gminie działa 971 gospodarstw, a średnia wielkość gospodarstwa wynosi 5,86 ha. Z działających gospodarstw 10 mieści się w przedziale 15-24 ha i są to gospodarstwa specjalizujące się w produkcji sadowniczej. # gospodarstwa specjalizują się w produkcji mleka.
Charakterystyka misji gminy (wg ustawy o samorządzie gminnym): gmina jest wspólnotą samorządową utworzoną przez mieszkańców z jednostkami pomocniczymi jakimi są sołectwa. Do zakresu działania gminy należą wszystkie działania publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami, na rzecz innych podmiotów oraz zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty mieszkańców.
2.2 ANALIZA UWARUNKOWAŃ I CZYNNIKÓW ROZWOJU GMINY
Przeprowadzona analiza dotychczasowych przemian społeczno-gospodarczych Gminy Łaziska oraz uwarunkowań jej dalszego rozwoju w sferze społecznej, gospodarczej, infrastrukturalnej, ekologicznej, przestrzennej i finansowo-organizacyjnej umożliwia zidentyfikowanie:
- mocnych i słabych stron gminy Łaziska, wynikających z obecnej sytuacji
w sferze społeczno-gospodarczej i funkcjonalno-przestrzennej
- kluczowych szans i zagrożeń rozwojowych gminy, tkwiących w jej otoczeniu, czyli zdarzeń, zjawisk, tendencji i procesów mogących mieć pozytywny lub negatywny wpływ na dalszy rozwój Gminy Łaziska.
Mocne strony to specjalne walory gminy odróżniające je od innych gmin, dotyczące szeroko rozumianych jej zasobów , a także umiejętności władz gminy w zakresie zarządzania gminą, tworzenia lokalnego klimatu dla rozwoju przedsiębiorczości, pozyskiwania środków na przedsięwzięcia publiczne.
Słabe strony to ograniczenia szeroko rozumianych zasobów i niedostateczne umiejętności w stosowaniu aktywnych i kreatywnych metod zarządzania gminą.
Szanse to "kombinacje" różnych czynników, okoliczności, zjawisk i procesów występujących w otoczeniu gminy, mających pozytywny wpływ na jej funkcjonowanie i dalszy rozwój.
Zagrożenia to uzasadnione zjawiska, okoliczności, zdarzenia lub procesy występujące
w otoczeniu gminy mające negatywny wpływ na jej funkcjonowanie i dalszy rozwój.
I. CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE ROZWOJOWI GMINY
Mocne strony
- dobre gleby i klimat do produkcji niektórych roślin
- położenie geograficzne pod kątem rozwoju turystyki
- duża uprawa warzyw i owoców
- sadownictwo
- rozwój turystyki
- czyste środowisko
- legenda związana ze Św. Stanisławem
- organizacja Nocy Świętojańskiej tzw. "Sobótki"
- powietrze dla "sercowców"
- muzeum związane ze Św. Stanisławem
- kwalifikowana, tania siła robocza
- ekologiczna produkcja owoców i warzyw
- niskie zadłużenie gminy
- gorzelnia w Kamieniu
- zwodociągowanie gminy
Szanse
- tania siła robocza
- wysoki poziom edukacji
- położenie - ściana wschodnia
- produkcja bimbru
- produkcja żywności metodami ekologicznymi
- rozwój przedsiębiorczości
- zwiększenie wymiany handlowej ze wschodem
- rozwój agrturystyki
- zalesianie gruntów słabej jakości
- położenie w pobliżu Kazimierza Dolnego
II. CZYNNIKI OGRANICZAJĄCE ROZWÓJ GMINY
Słabe strony
- słaby stan dróg
- dużo terenów do zalesień
- utylizacja odpadów
- niska świadomość ekologiczna mieszkańców
- położenie geograficzne - powodzie, ściana wschodnia
- brak bazy przetwórczej
- trudność zbytu płodów rolnych
- duże bezrobocie
- młodzież bez perspektyw,
- nieodpowiednie rozmieszczenie szkół
- niedobory wody
- brak utylizacji odpadów
- brak oczyszczalni ścieków
- zanieczyszczone lasy
- zubożenie społeczeństwa
- brak kanalizacji
- niewystarczająca promocja gminy
- słaby sygnał telefonii komórkowej
- niepełne wyposażenie szkół
- niski poziom gazyfikacji
- brak sali gimnastycznej
- brak gospodarstw agroturystycznych
- brak większych zakładów produkcyjnych
- złe warunki bytowe niektórych mieszkańców
- konieczność modernizacji wodociągów w gminie
- nadużywanie alkoholu
Zagrożenia
- utrudniony zbyt produktów rolnych
- nierówne szanse dzieci wiejskich
- dysproporcje zarobków
- brak utylizacji odpadów
- upadłość małych gospodarstw rolnych
- wysokie podatki
- niskie ceny produktów rolnych
- starzenie się mieszkańców wsi
- przystąpienie do Unii Europejskiej
- daleko od centrum kraju.
III. UWARUNKOWANIA ROZWOJU GMINY
Podstawy prawne tworzenia i realizacji planu i programów rozwoju gminy.
Działania władz lokalnych w zakresie rozwoju społeczno-gospodarczego gminy Łaziska można podzielić na:
- działania bezpośrednie, prowadzone w sektorze publicznym w ramach zadań własnych gminy i zadań zleconych przez administrację rządową;
- działania pośrednie, polegające na tworzeniu warunków do rozwoju gospodarczego, głównie polegają na planowaniu, stymulowaniu i promocji gospodarki.
Warunkiem kształtowania przez samorząd gminy procesów rozwojowych jest wypracowanie - z udziałem społeczności lokalnej - programu działań realizujących wyznaczone wcześniej w strategii cele i kierunki działania. Program rozwoju ułatwia zarówno publicznym, jak i prywatnym podmiotom gospodarczym podejmowanie decyzji w dostosowaniu do celów, zadań i reguł rozwojowych ustalonych dla Gminy Łaziska.
3. STRATEGICZNE KIERUNKI ROZWOJU GMINY
3.1. WIZJA PRZYSZŁOŚCI GMINY GMINY ŁAZISKA
Wizja jest obrazem tego, co chcielibyśmy aby zostało stworzone lub aby się zdarzyło i czego realizacja wymaga zwykle upływu dłuższego okresu czasu, wizja ekorozwoju gminy to pożądany obraz przyszłości gminy funkcjonującej według reguł gwarantujących jej zrównoważony rozwój.
WIZJA
- Rozwinięte ogrodnictwo i sadownictwo
- Funkcjonujące przedsiębiorstwa przetwórstwa owoców i warzyw
- Rozwinięta edukacja zabezpieczająca potrzeby mieszkańców - funkcjonująca sala gimnastyczna przy gimnazjum
- Dostępność rynków zbytu produktów rolnych po opłacalnych cenach
- Chronione środowisko naturalne - nowoczesna utylizacja odpadów, dostępność wody i pełne skanalizowanie gminy
- Rozwinięta infrastruktura techniczna ( np. oczyszczalnia wspólna dla kilku gmin)
- Funkcjonujący Dom Pomocy Społecznej
- Gospodarstwa minimum 20 ha specjalizacja i nowoczesność w gospodarstwach
- Zalesienie gruntów V i VI klasy
- Rozwinięta i dochodowa sieć gospodarstw agroturystycznych
- Prowadzenie gospodarstw rolnych przez ludzi z wykształceniem minimum średnim rolniczym
- Zwiększony dostęp do edukacji mieszkańców wsi (nowe kierunki rozwoju) rozwinięte doradztwo rolnicze.
- Świadoma współpraca rolników i wsparcie tworzenia grup producenckich. Posiadanie stałych rynków zbytu.
- Powstanie i wsparcie małych zakładów przetwórczych
- Usługi doradcze dla wiejskich przedsiębiorców, dla
mieszkańców miejsca pracy.
- Nasza unikalność to położenie w sąsiedztwie rzeki Wisły, walory przyrodnicze, turystyczne i klimatyczne, kwalifikowana, tania siła robocza, czyste środowisko naturalne (brak przemysłu ciężkiego).
- Chcemy być atrakcyjni w ekologicznej produkcji owoców i warzyw oraz w produkcji nowych atrakcyjnych odmian oraz produktów ekologicznych.
Chcemy być atrakcyjni w estetyce gospodarstw i ich właścicieli, w wykorzystaniu położenia nad Wisłą, w agroturystyce (rejs po Wiśle, ścieżki rowerowe, wędkarstwo), dobrej ofercie terenu pod inwestycje, istniejącej bazie dla inwestorów.
- Chcemy być atrakcyjni dla inwestorów z zakresu przetwórstwa oraz odbiorców i konsumentów krajowych i zagranicznych. Oferujemy tanie i ekologiczne produkty rolno - ogrodnicze.
- Chcemy być atrakcyjni także dla turystów z kraju i zagranicy. Nasze zasoby turystyczne to między innymi: bobry w Lesie Dębowym, unikalne w swoim rodzaju sanktuarium Św. Stanisława ze Szczepanowa i legenda z nim związana oraz muzeum.
3.2 MISJA I CELE STRATEGICZNE ROZWOJU GMINY
Ideę przyszłego rozwoju określa misja (cel nadrzędny) wyrażający istotę wcześniej sformułowanej wizji przyszłości gminy.
W strategii przyjmuje się następujące określenie misji gminy :
GMINA ŁAZISKA - OŚRODKIEM OGRODNICZO-TURYSTYCZNYM Z UNIKALNYMI TERENAMI POD INWESTYCJE, CZYSTYM ŚRODOWISKIEM, JEST PRZYJAZNA LUDZIOM, BEZPIECZNA, ZDROWA, CZYSTA I GOŚCINNA.
Cel ten odpowiada na pytanie: Dlaczego działamy? Do czego dążymy? Jaki cel mamy szansę w dużym stopniu osiągnąć, jeśli podejmiemy działania strategiczne?
Cel ten wyraża w sposób hasłowy wizję rozwoju Gminy Łaziska i generalne zadanie władz samorządowych polegające na stworzeniu i utrzymaniu dogodnych warunków dla rozwoju gminy.
Cel nadrzędny strategii (misja) ma określone funkcje:
- koncentruje na istocie rzeczy
- umożliwia dostosowanie kierunków działania do długookresowych celów
- wzmacnia utożsamienie się mieszkańców z gminą "przyciąga" otoczenie (funkcja marketingowa, promocyjna).
Realizacja celu nadrzędnego (misji) powinna zapewnić:
- bezpieczeństwo zdrowotne i ład ekologiczny (poprzez ochronę środowiska i zdrowia)
- bezpieczeństwo i ład społeczny (socjalny)
- bezpieczeństwo i ład ekonomiczny (poprzez zrównoważony rozwój gospodarczy gminy)
- bezpieczeństwo publiczne
- ład przestrzenny.
Określenie celów strategicznych daje nam odpowiedź na pytanie: Jaki rozwój zapewni Gminie Łaziska realizację celu nadrzędnego?
Cele szczegółowe są pożądanymi obrazami przyszłości funkcjonowania poszczególnych sfer. Osiągnięcie tych celów wymaga zwykle upływu dłuższego okresu czasu.
Kierunki rozwoju gminy i cele strategiczne:
Środowisko
Gospodarka
Sfera społeczna
Czyste środowisko umożliwiające wykorzystanie turystycznych, rekreacyjnych i historycznych walorów gminy przy zachowaniu produkcji ogrodniczej i rolnej oraz uporządkowana gospodarka wodno-ściekowa i zagospodarowane odpady.
Wysoki poziom gospodarczy gminy zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju, głównie w zakresie nowoczesnego ogrodnictwa i turystyki oraz dogodne warunki do pozyskania inwestorów.
Wykształcone, zdrowe, zintegrowane i kulturalne społeczeństwo, o wysokim poziomie poczucia bezpieczeństwa z jasną perspektywą dalszego rozwoju.
Realizacja celów strategicznych zapewni gminie Łaziska zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy zharmonizowany ze środowiskiem, czyli rozwój, w którym granicą podejmowania działań jest trwałość zasobów środowiska.
4. WSTĘP DO PLANU REALIZACYJNEGO STRATEGII
- PROBLEMY ROZWOJU I CELE SZCZEGÓŁOWE
Cele szczegółowe odpowiadają na pytanie: Co musimy realizować by osiągnąć założone na wstępie cele wyższego rzędu (nadrzędny i cele strategiczne)?
Spełniają one funkcje rozwinięcia celów wyższego rzędu, a zarazem są próbą ich przełożenia na język praktycznych zamierzeń. Cele szczegółowe ukazują konkretne efekty, które chcemy osiągnąć w okresie objętym planowaniem strategicznym. Cele szczegółowe powinny być SMART, tzn. precyzyjne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i określone
w czasie.
Cały ten ciąg logiczny składa się więc z kilku poziomów - od ogólnie sformułowanego celu nadrzędnego (misji) po szczegółowe zadania realizacyjne.
Problemy strategiczne to stan, (zjawisko, cecha) negatywne z punktu widzenia wizji rozwoju gminy; jest to stan obecnie istniejący, a nie możliwy, wyimaginowany lub dotyczący przyszłości. Charakter strategiczny problemów polega na tym, że są to problemy najważniejsze z punktu widzenia realizacji celu.
4.1 ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE I KULTUROWE
Jakość środowiska jest elementem bazowym zarówno dla poziomu życia mieszkańców jak i rozwoju ważnych dla gminy dziedzin gospodarki. Dlatego realizacja celów gospodarczych nie może godzić w trwałość zasobów środowiska, które decydują o walorach zamieszkania i wypoczynku. Podstawowe cele, jakie powinny być osiągane w sferze środowiska przyrodniczo-kulturowego, to poszanowanie i odbudowa zasobów naturalnego środowiska przyrodniczego, redukcja emisji zanieczyszczeń oraz stosowanie proekologicznych technologii. Troska o środowisko przyrodniczo-kulturowe to również staranne planowanie przestrzenne gminy.
OCHRONA ŚRODOWISKA - PROBLEMY I CELE SZCZEGÓŁOWE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY ŁAZISKA
GŁÓWNE PROBLEMY
1. Słaby stan dróg i wałów przeciwpowodziowych,
2. Niepełny system oczyszczania ścieków i brak kompleksowej utylizacji odpadów,
3. Brak sieci gazowej,
4. Niewydolna i wyeksploatowana sieć wodociągowa, brak modernizacji ujęć wodnych (niska wydajność, energochłonność),
5. Brak ścieżek rowerowych i miejsc rekreacyjnych,
6. Zanieczyszczenie środowiska odpadami stałymi (dzikie wysypiska śmieci),
7. Spadki napięcia elektrycznego,
8. Słaby rozwój agroturystyki.
CELE SZCZEGÓŁOWE
1. Opracowany program oczyszczania ścieków (oczyszczalnie - Powiśle, Łaziska, propagowane oczyszczalnie przydomowe - zabudowa kolonijna, rozważana jest możliwość przyłączenia do oczyszczalni w Opolu Lubelskim),
2. Wybudowany zakład utylizacji odpadów we współpracy z innymi samorządami z wykorzystaniem opracowanego planu gospodarki odpadami stałymi,
3. Wyremontowane obwałowania wiślane (przygotowanie dokumentacji i utrzymanie stanu wałów), stała regulacja koryta rzeki,
4. Rozbudowana i wymieniona sieć wodociągowa, zmodernizowane ujęcia wody (pozyskane nowe ujęcie, rozpoczęta wymiana sieci w wodociągu Zgoda),
5. Opracowany plan rozwoju turystycznego gminy,
6. Utworzona sieć ścieżek rowerowych i miejsc rekreacyjnych,
7. Opracowany plan zabezpieczenia i rozwoju energetycznego gminy,
8. Opracowany program budowy gazociągu lub alternatywa w postaci oleju opałowego,
9. Planowy rozwój agroturystyki,
10. Wysoki poziom świadomości ekologicznej mieszkańców.
4.2 GOSPODARKA
Głównym celem działań o charakterze gospodarczym jest generowanie dochodów szczególnie w sektorze rolno - spożywczym, małych i średnich przedsiębiorstw, sektorze gospodarstw domowych oraz w sektorze administracji publicznej (budżetu państwa, budżetów gmin). Dobrze rozwinięty lokalny sektor gospodarczy jest bezpośrednim źródłem pomyślności mieszkańców gminy, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i w skali całej lokalnej społeczności. Efektem wzrostu lokalnego sektora gospodarczego powinien być wzrost liczby miejsc pracy. W modelu planowania zrównoważonego rozwoju lokalnego rozwój gospodarczy zajmuje szczególne miejsce, ponieważ jest siłą napędową procesów rozwojowych zachodzących również w sferze społecznej i ekologiczno-przestrzennej. Z tego powodu dbałość o dobrą kondycję tego sektora powinna być jednym z przedmiotów szczególnej uwagi i troski lokalnych władz samorządowych.
GOSPODARKA - PROBLEMY I CELE SZCZEGÓŁOWE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY ŁAZISKA
GŁÓWNE PROBLEMY
1. Słaba jakość dróg,
2. Brak oczyszczalni ścieków i kanalizacji,
3. Ograniczony zbyt płodów rolnych,
4. Brak małych i średnich przedsiębiorstw,
5. Brak zakładów przetwórczych,
6. Wysokie bezrobocie, niestabilność rynku pracy,
7. Brak gazyfikacji,
8. Brak wykonywania prac melioracyjnych,
9. Brak zagospodarowania słabych gruntów,
10. Brak stacji paliw w Łaziskach,
11. Brak mostu w Kamieniu,
12. Mała ilość terenów przeznaczonych pod działalność gospodarczą i budownictwo mieszkaniowe,
13. Mało atrakcyjna oferta gminy dla nowych inwestorów,
14. Niskie dochody gminy
CELE SZCZEGÓŁOWE:
1. Wybudowane i zmodernizowane drogi - wojewódzkie (Łaziska - Opole Lubelskie - Lublin,), powiatowe (przystosowanie do obciążenia i natężenia ruchu), gminne,
2. Utworzona infrastruktura turystyczna,
3. Opracowana oferta wolnych terenów pod inwestycje,
4. Zbudowana przetwórnia wykorzystująca bazę G.S.
5. Funkcjonujący program wspierający powstawanie grup producentów rolnych, szukanie rynków zbytu płodów rolnych,
6. Systemowe wspieranie powstania i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, stworzenie dogodnego klimatu do inwestowania,
7. Funkcjonowanie programu zalesienia słabych gruntów,
8. Eksploatacja piasku wiślanego,
9. Zagospodarowanie szkoły w Niedźwiadzie,
10. Doprowadzenie do otwarcia stacji paliw w Łaziskach,
11. Prowadzenie lobbingu w zakresie budowy mostu w Kamieniu jako inwestycja wojewódzka,
12. Uruchomienie Spółek Wodnych.
4.3 SFERA SPOŁECZNA
Rozwój mieszkańców w sferze społecznej polega na stałym wzroście ich poziomu wykształcenia, świadomości obywatelskiej oraz osobistej kultury. Wyrazem rozwoju dokonującego się w tej sferze powinien być wzrastający poziom poczucia odpowiedzialności za sprawy o charakterze publicznym. Obowiązki lokalnego samorządu związane z tą sferą rozwoju sprowadzają się do możliwie jak najlepszego zaspokojenia potrzeb mieszkańców miasta w zakresie gospodarki komunalnej, oświaty, kultury, pomocy społecznej i bezpieczeństwa publicznego.
SFERA SPOŁECZNA - PROBLEMY I CELE SZCZEGÓŁOWE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU GMINY ŁAZISKA
GŁÓWNE PROBLEMY
1. Wadliwe prawo w zakresie pomocy społecznej (ograniczone środki finansowe),
2. Wysokie bezrobocie,
3. Zubożenie społeczeństwa,
4. Alkoholizm jako negatywne skutki bezrobocia,
5. Niewystarczająca ilość zajęć pozalekcyjnych,
6. Nieefektywna sieć szkół podstawowych,
7. Brak sali gimnastycznej przy gimnazjum w Łaziskach,
8. Brak liderów lokalnych integrujących społeczeństwo,
9. Brak stowarzyszenia działającego na rzecz środowiska lokalnego,
10. Brak Domu Pomocy Społecznej,
11. Słaba komunikacja pomiędzy gminą i sołtysami w przedmiocie pomocy społecznej .
CELE SZCZEGÓŁOWE:
1. Uruchomione działania wspierające powstawanie małych i średnich przedsiębiorstw (wzrost zatrudnienia),
2. Zaktywizowane społeczeństwo gminy,
3. Zreorganizowana sieć szkół podstawowych,
4. Zbudowana sala gimnastyczna przy gimnazjum,
5. Funkcjonujacy Dom Pomocy Społecznej w Niedźwiadzie we współpracy z powiatem opolskim,
6. Utworzone Gminne Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego w Łaziskach,
7. Utworzone i funkcjonujące Gminne Centrum Informacji,
8. Wystąpienie do posłów z naszego terenu o zmianę przepisów dotyczących funkcjonowania Ośrodka Pomocy Społecznej.
4.4 ZARZĄDZANIE GMINĄ
Sprawne zarządzanie gminą odgrywa kluczową rolę w realizacji celów i zadań z zakresu ochrony środowiska, gospodarki, sfery społecznej oraz infrastruktury technicznej. Dokonana diagnoza stanu gminy, ankietyzacja mieszkańców oraz ustalenia zespołu planującego pozwoliły zidentyfikować problemy związane ze sferą zarządzania. Rozwiązaniem problemów są cele szczegółowe.
ZARZĄDZANIE GMINĄ - PROBLEMY I CELE SZCZEGÓŁOWE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
GMINY ŁAZISKA
GŁÓWNE PROBLEMY ZARZĄDZANIA GMINĄ
1. Niewystarczająca promocja gminy,
2. Zmniejszająca się ilość środków na rozwój gminy,
3. Niskie dochody gminy.
CELE SZCZEGÓŁOWE
1. Sprawny i efektywny Urząd Gminy przyjazny wobec swoich interesantów,
2. Zwiększone dochody gminy, zwiększony udział środków zewnętrznych w budżecie gminy,
3. Dobra współpraca Rady Gminy oraz mieszkańców w zakresie funkcjonowania gminy.
Schemat organizacyjny Urzędu Gminy
RADA GMINY - PRZEWODNICZĄCY RADY GMINY
WÓJT GMINY
SEKRETARZ
Referat Organizacyjno-Społeczny (Kierownik, Stanowiska ds.: 1/wojskowych, obrony cywilnej i p-poż. 2/kadr, szkoleń i ubezpieczeń społecznych, 3/profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych).
Stanowiska pomocnicze (Konserwator - Kierowca, Sprzątaczka)
STANOWISKO SAMODZIELNE - Radca prawny
URZĄD STANU CYWILNEGO - Kierownik
ZASTĘPCA WÓJTA
REFERAT ROLNICTWA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZO - KOMUNALNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA - Kierownik, Stanowiska ds.: 1/budowlanych i gospodarki przestrzennej, 2/geodezji i gospodarki wodą, 3/gospodarki gruntami, 4/gospodarki komunalnej i ochrony środowiska, 5/konserwatorzy sieci wodociągowych.
SKARBNIK
Referat Finansowo - Podatkowy - Stanowiska ds.: 1/finansowych, 2/finansowych (kasjer), 3/wymiaru podatków i opłat wiejskich, 4/gospodarki finansowej.
5. ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ STRATEGII
5.1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA REALIZACJĄ STRATEGII
1. System zarządzania realizacją strategii określa organizację, zasady i sposoby wdrażania strategii i jej monitorowania. System ten jest bardzo ważnym i często niedocenianym elementem planowania strategicznego i operacyjnego, który decyduje o dynamice procesu realizacji strategii. Nie stworzenie tego systemu powoduje, że strategia staje się bardzo szybko dokumentem "martwym".
2. Strategia jest dokumentem określającym cele, strategie i programy realizacyjne na kilkanaście lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad podnoszeniem jego jakości. Przygotowanie projektu dokumentu i jego przyjęcie przez Radę Gminy Łaziska kończy tylko pewien etap planowania. Ze względu na swój długookresowy charakter planowanie strategiczne jest procesem wymagającym stałego śledzenia zmian prawnych, gospodarczych, politycznych, społecznych itd. i ich bieżącego uwzględnienia w dokumencie oraz przesuwania horyzontu planowania na kolejne lata.
5.2 PODMIOTY REALIZACJI STRATEGII
1. System zarządzania realizacją Strategii Zrównoważonego Rozwoju Gminy Łaziska tworzą dwa powiązane ze sobą podsystemy:
- podmioty zarządzające
- instrumenty realizacji, w tym monitoring i aktualizacja strategii
2. Podmioty zarządzające realizacją strategii:
- Rada Gminy
- Wójt Gminy.
Rada Gminy i Wójt Gminy - pełnią bieżący nadzór nad realizacją strategii, czuwają aby przy tworzeniu budżetu gminy uwzględniany był roczny plan realizacji strategii, prowadzą akcję informacyjną i promocyjną, uchwalają zmiany w strategii.
5.3 INSTRUMENTY REALIZACJI STRATEGII
W procesie realizacji Strategii będą wykorzystywane następujące trzy grupy instrumentów:
- prawno-administracyjne, ekonomiczne i rynkowe, w tym finansowe oraz z zakresu organizacji, zarządzania i marketingu
- informacyjno-edukacyjne, w tym monitoringu realizacji
- system aktualizacji strategii
* Instrumenty prawno-organizacyjne, ekonomiczne i rynkowe oraz z zakresu organizacji, zarządzania i marketingu
- realizacja strategii obejmuje okres przedakcesyjny (do roku 2004) oraz lata członkostwa w Unii Europejskiej. W okresie tym obowiązywać będzie "Druga Polityka ekologiczna Państwa, Polska 2025. Długookresowa strategia trwałego
i zrównoważonego rozwoju". Coraz większy wpływ na warunki realizacyjne będą miały ustalenia wspólnej polityki ekologicznej UE określone w Szóstym Programie Działań, oraz w dyrektywach, rozporządzeniach i decyzjach. W Programie tym mocno akcentowane są instrumenty ekonomiczne i fiskalne.
- instrumenty z zakresu organizacji, zarządzania i marketingu stanowią bardzo obszerną i ciągle rozbudowywaną grupę narzędzi realizacyjnych. W realizacji Strategii będą przede wszystkim uwzględnione:
- ścisłe powiązanie w okresie najbliższych lat strategii realizacyjnych
i programów Strategii z budżetem Gminy Łaziska w oparciu o zasadę budowy budżetu zadaniowego,
- zarządzanie jakością w oparciu o znormalizowane systemy ISO grupy 9000 jako element zarządzania sferą usług publicznych w gminie,
- element marketingu lokalnego, zwłaszcza promocji strategii zgodnie
z przyjętym dla gminy Łaziska planem komunikacji społecznej, tak aby informacja o strategii i jej realizacji była znana i powszechnie dostępna.
* Tworzenie budżetu zadaniowego w Polsce ma charakter pilotażowy i tworzony jest nadal jako budżet alternatywny (np. w Krakowie, Ostrowcu Św.)
Budżet ten poza funkcjami zarządzania i realizacji polityki finansowej gminy spełnia
w większym stopniu niż budżet tradycyjny jeszcze jedną ważną rolę - komunikacji ze społecznością lokalną. Czytelność budżetu, zrozumiałość oraz przejrzystość decydują o możliwości realizowania zasady jawności. Komunikatywność budżetu oznacza w praktyce łatwość odczytywania zawartych w nim informacji.
Filozofia budżetu programów (zadań) jest oparta na celowości działań, czyli oddaje strukturę i logikę budowy i realizacji strategii rozwoju (strategii i programów realizacyjnych).
Plany inwestycyjne są korzystnym i efektywnym dla Gminy Łaziska instrumentem zarządzania realizacją strategii.
5.4. MONITORING STRATEGII
Instrumenty informacyjno-edukacyjne:
- monitoring społeczny ( z udziałem społeczności lokalnej); przeprowadzane będą badania opinii społecznej ( ankiety, sondaże) dla lepszej oceny realizacji wybranych zadań; wśród mieszkańców upowszechniane będą wszystkimi dostępnymi kanałami komunikacji społecznej (ogłoszenia, artykuły w prasie, spotkania radnych
z wyborcami) informacje o postępach i efektach w realizacji strategii oraz dokonywanych w niej zmianach;
Wymienione w podrozdziale 5.2 organy powinny sprawować opiekę nad tym aby zapisy strategii były uwzględniane w innych dokumentach strategicznych gminy (dotyczy to zarówno części diagnostycznej jak i strategicznej).
Jeden raz w roku powinien być dokonywany w ramach monitoringu strategii, przegląd celów i zadań strategicznych oraz postępów i trudności w realizacji strategii. Kolejnym elementem monitoringu jest wskaźnikowy system monitorowania strategii, który określa wskaźniki odpowiedzialne za osiągnięcia założonych rezultatów oraz źródła pozyskiwania informacji.
Wskaźnikowy system monitoringu strategii jest instrumentem informacyjno-edukacyjnym wprowadzonym dla wymiernej oceny stopnia realizacji celów szczegółowych.
Sfera środowiska przyrodniczo-kulturowego
Cele szczegółowe
Wskaźnik
Źródła informacji
Założenia
Opracowany program oczyszczania ścieków
Liczba gospodarstw domowych korzystających z oczyszczalni ścieków
Urząd Gminy
Wybudowany zakład utylizacji odpadów z wykorzystaniem planu gospodarki odpadami stałymi
Ilość wywożonych, segregowanych odpadów, zmniejszenie liczby dzikich wysypisk
Urząd Gminy
Wyremontowane obwałowania wiślane, stała regulacja koryta rzeki
Stan wałów i koryta rzeki
Urząd Gminy
Rozbudowana i wymieniona sieć wodociągowa, zmodernizowane ujęcia wody
Liczba funkcjonujących, efektywnych ujęć wody i mb sieci wodociągowej
Urząd Gminy
Opracowany plan rozwoju turystycznego gminy.
Liczba turystów odwiedzających gminę
Urząd Gminy
Utworzona sieć ścieżek rowerowych i miejsc rekreacyjnych
Liczba km ścieżek rowerowych i dostępnych miejsc do rekreacji
Urząd Gminy
Opracowany plan zabezpieczenia i rozwoju energetycznego gminy
Brak spadków napięć i awarii sieci i urządzeń energetycznych
Urząd Gminy, Zakład Energetyczny
Opracowany program budowy gazociągu lub alternatywa w postaci oleju opałowego
Liczba km sieci gazowej
Urząd Gminy, Zakład Gazowniczy
Planowy rozwój agroturystyki
Liczba gospodarstw agroturystycznych
Urząd Gminy
Wysoki poziom świadomości ekologicznej mieszkańców
Liczba osób uczestniczących w programach proekologicznych, ilość dzikich wysypisk, stan wód powierzchniowych
Urząd Gminy, Lokalna Organizacja Ekologiczna
Sfera gospodarki
Cele szczegółowe
Wskaźnik
Źródła informacji
Założenia
Wybudowane i zmodernizowane dróg wojewódzkie, powiatowe, gminne
Liczba km dróg
Urząd Gminy
Utworzona infrastruktura turystyczna
Oferta turystyczna gminy, liczba turystów odwiedzających gminę
Urząd Gminy
Opracowana oferta wolnych terenów pod inwestycje
Liczba nowych inwestorów
Urząd Gminy
Dodano do BIP dnia: 2004-03-07 09:52:02